Szpotawość kolan – jak przebiega w różnych grupach wiekowych?

Wady postawy związane z nietypowym ułożeniem stawów i kończyn mogą dotknąć każdego z nas. Jedną z nich jest szpotawość kolan, zwana również genu varum, która dotyka dzieci, dorosłych oraz osoby starsze. Zwykle przebiega bez komplikacji i ustępuje samoistnie. Czasami szpotawe kolana mogą sprawiać problemy, a nawet wymagać interwencji chirurgicznej. Czym jest to schorzenie oraz w jaki sposób je leczyć?

Wady postawy związane z nietypowym ułożeniem stawów i kończyn mogą dotknąć każdego z nas. Jedną z nich jest szpotawość kolan, zwana również genu varum, która dotyka dzieci, dorosłych oraz osoby starsze. Zwykle przebiega bez komplikacji i ustępuje samoistnie. Czasami szpotawe kolana mogą sprawiać problemy, a nawet wymagać interwencji chirurgicznej. Czym jest to schorzenie oraz w jaki sposób je leczyć?

Co to jest szpotawość kolan?

Szpotawe kolana to deformacja anatomiczna kończyn dolnych, która polega na nieprawidłowym ustawieniu kości udowej do rzepki i kości podudzia. W wyniku tej wady kolana skierowane są do wewnątrz, tworząc kąt otwarty. W prawidłowej budowie anatomicznej położenie kości udowej i kości podudzia przebiega w linii prostej. Szpotawość kolan jest łatwa do zaobserwowania – stopy i uda znajdują się w jednym rzędzie, a kolana są wysunięte bardziej na zewnątrz, co sprawia, że nogi mają kształt litery „O”. Szpotawe nogi często mylone są z koślawością nóg, która jest ich przeciwieństwem – nogi tworzą łuk do wewnątrz w kształcie litery „X”.

Szpotawe kolana – przyczyny i objawy

Szpotawość kolan u dzieci jest naturalnym stanem fizjologicznym do drugiego roku życia. Stan ten poprawia się i znika, gdy dziecko urośnie, a układ kostny i mięśniowy ulegnie wzmocnieniu. Może się zdarzyć, że szpotawość kolan utrzyma się w okresie dojrzewania i dorosłym życiu. Przyczyn tego stanu rzeczy upatruje się chorobach, zaburzeniach rozwoju i wadach postawy. Możemy wyróżnić następujące schorzenia:

  • Krzywica – choroba występująca u dzieci, która spowodowana jest niedoborem witaminy D, co w konsekwencji prowadzi do zmian w układzie kostnym i zaburzeń rozwoju.
  • Choroba Blounta – jest związana ze szpotawym ułożeniem piszczeli i zaburzeniem rozwoju układu kostnego.
  • Zbyt szybka nauka chodzenia – układ kostny dziecka jest zbyt słaby, aby wytrzymać obciążenia, które związane są z poruszaniem się na dwóch nogach, co może prowadzić do zaburzeń i deformacji.

Szpotawe kolana mogą powodować wiele nieprzyjemnych objawów w okolicach stawu kolanowego. Nieprawidłowe ustawienie ciała i kolan jest przyczyną przeciążeń i dolegliwości bólowych, a także zwiększa ryzyko kontuzji i urazów. Kolana szpotawe mogą również obciążać stopy, co powoduje bóle stawu skokowego i śródstopia. Szpotawe nogi są przyczyną wad postawy, które mogą prowadzić do problemów z poruszaniem się, a gdy wada jest bardzo poważna, nawet do niepełnosprawności. Szpotawość kolan przyspiesza rozwój choroby zwyrodnieniowej, która wiąże się z dolegliwościami reumatycznymi, takimi jak ból, obrzęk czy sztywność stawów.

Szpotawość kolan w różnych grupach wiekowych

Szpotawe kolana dotykają zarówno dzieci, jak i osoby dorosłe oraz seniorów. Wczesna i prawidłowa diagnoza jest kluczowa, aby zapobiec poważniejszym deformacją układu kostnego i dolegliwościom bólowym. Szpotawość kolan przebiega inaczej w różnych grupach wiekowych. Stosuje się również inne metody leczenia i rehabilitacji.

Szpotawe kolana u dzieci

Szpotawość kolan u dzieci jest naturalnym i przejściowym stanem, który występuje w początkowej fazie rozwoju człowieka. Pojawia się u noworodków i zazwyczaj nie wymaga leczenia. Problemy znikają, gdy dziecko rośnie, a układ kostny i mięśniowy ulega wzmocnieniu – kolana prostują się samoistnie, co zwykle następuje po osiągnięciu drugiego roku życia. Jeżeli szpotawość jest nasilona lub nie ustępuje, warto skonsultować się z lekarzem, który ustali, czy zmiany nie mają charakteru patologicznego. Szpotawe kolana, które utrzymują się powyżej siódmego roku życia, uznawane są za wadę i wymagają leczenia. Na pogłębienie szpotawych kolan u dzieci mogą mieć wpływ choroby, zaburzenia postawy, urazy czy złe nawyki żywieniowe i otyłość.

Kolana szpotawe u dorosłych

Szpotawe kolana u dorosłego są zazwyczaj konsekwencją wady, która powstała, gdy osoba była dzieckiem. Brak prawidłowego leczenia, urazy kości i stawów oraz otyłość mogły pogłębić wadę, co prowadzi do wielu nieprzyjemnych dolegliwości, takich jak bóle, trudności w poruszaniu się i podatność na kontuzje. Szpotawość kolan może utrudniać codzienne funkcjonowanie. Jeżeli wada nie jest zaawansowana, lekarz może zalecić ćwiczenia ruchowe, fizjoterapię lub stosowanie wkładek ortopedycznych, które zapobiegają pogłębianiu się deformacji oraz łagodzą dolegliwości bólowe. W przypadku ciężkiej wady konieczne będzie operacyjne leczenie szpotawych kolan.

Szpotawość kolan w starszym wieku

Kolana szpotawe mogą pojawić się również wśród seniorów. Nie muszą być wynikiem wcześniejszych wad i urazów – z wiekiem kondycja stawów, w tym kolan, ulega pogorszeniu. Osteoartroza, czyli choroba zwyrodnienia stawów, prowadzi do degradacji chrząstki stawowej, co w konsekwencji może pogłębić szpotawość kolan.

Leczenie szpotawych kolan

Leczenie szpotawości kolan jest zróżnicowane – zależy od wieku chorego, stopnia wady i jej przyczyn. U dzieci zwykle stosuje się leczenie korekcyjne i ćwiczenia rehabilitacyjne. U dorosłych w grę wchodzi również fizjoterapia, masaże, a przy poważniejszych wadach nawet leczenie operacyjne.

Leczenie szpotawych kolan u dzieci

Kolana szpotawe u małych dzieci nie wymagają leczenia. Warto obserwować dziecko i stosować odpowiednią suplementację i dietę bogatą w witaminę D i wapń. Jeżeli wada utrzymuje się po osiągnięciu drugiego roku życia, można skierować dziecko na ćwiczenia korekcyjne. W tym wieku układ ruchu jest podatny na wzmocnienie, a szpotawość kolan może być skorygowana. Możemy wyróżnić następujące ćwiczenia na szpotawe kolana:

  • ściskanie piłki lub poduszki umieszczonej między kolanami leżąc na plecach,
  • podnoszenie piłki umieszczonej między stopami,
  • unoszenie nóg siedząc z piłką między kolanami,
  • przysiady z kolanami na zewnątrz.

Jak wyprostować szpotawe kolana u dorosłych?

Kolana szpotawe u dorosłych są wadą, którą leczy się za pomocą rehabilitacji lub operacji chirurgicznej. Pacjent może stosować ćwiczenia ruchowe z wykorzystaniem piłki lub maty oraz wspomagać się zabiegami fizjoterapeutycznymi, takim jak ultradźwięki, laseroterapia czy elektroterapia. Lekarz może zalecić również ćwiczenia korekcyjne, które polegają na nauczeniu pacjenta prawidłowego stawiania i obciążania stopy, co może pozytywnie zmniejszyć dolegliwości bólowe i przeciążenia.

Leczenie operacyjne szpotawych kolan jest możliwe wyłącznie u dorosłych. Nie zaleca się przeprowadzania go u dzieci, ponieważ rozwój ich kości nie jest zakończony. Osteotomia to zabieg, który polega na skorygowaniu ułożenia kości podudzia. Operacja może być wykonana na dwa sposoby – metoda zamknięta i otwarta. Zwykle stosuje się metodę otwartą, która pozwala na lepszą korektę kości.

Szpotawe kolana – czego unikać?

  • Aby nie pogłębiać wady w szpotawym kolanie, należy ograniczyć kierowanie kolana na boki.
  • Nie jest zalecanie siadanie „po turecku” i przebywanie w tej pozycji przez dłuższy czas.
  • Należy dbać o staw kolanowy podczas aktywności fizycznej – poprawna technika przy wykonywaniu ćwiczeń i opaski stabilizujące to klucz do zdrowych kolan.
  • Zbilansowana dieta i właściwa suplementacja w witaminę D i wapń wpływa korzystnie na kondycję naszych stawów. Nadwaga i otyłość mogą pogłębić szpotawość kolan.
  • Jazda na rowerze przez ludzi cierpiących na szpotawe kolana budzi wątpliwości. Podczas jazdy kolana mogą ustawiać się na zewnątrz, co może niepotrzebnie pogłębić wadę. Nie trzeba całkowicie rezygnować z tej aktywności, ale należy zadbać o prawidłową technikę jazdy!

Bibliografia

  1. Tuzinek S., Zarys metodyki postępowania korekcyjnego, Politechnika Radomska im. Kazimierza Pułaskiego, Radom 2000. ISSN 0860-9241.
  2. Gaździk T., Tomasz Bielecki T., Ortopedia i traumatologia. [T.] 2, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2008, s. 577-578. ISBN 978-83-200-3896-5 (t. 2).
  3. Kasperczyk T., Wady postawy ciała – diagnostyka i leczenie, Wydawnictwo Kasper 2001.
  4. Istrati J., Trzęsiorowski M., Dobrogowski J., Zespoły bólowe narządu ruchu. Choroba zwyrodnieniowa stawów: leczenie – stan wiedzy na rok 2012, „Terapia” 20/2012, s. 43–49.
  5. Greene WB., Genu varum and genu valgum in children, Instr Course Lect. 1994;43:151-9. PMID: 9097145.

Umów wizytę w Sports Medic Wrocław:

ul. Dokerska 2A
Wrocław

ul. Swojczycka 69
Wrocław

sports-medic_logo_RGB

Najmocniej przepraszamy!

Państwa uwagi są dla nas niezwykle istotne.
Dlatego bardzo prosimy o anonimowe podzielenie się opinią co powinniśmy poprawić.

Dr n. med. Paweł Prostak

Dyrektor Medyczny

Kajetan Maćkowiak to właściciel Sports Medic, który posiada wieloletnie doświadczenie w rozwijaniu branży startupowej we Wrocławiu.

Doświadczenie zawodowe pozwala mu na efektywne rozwijanie biznesu oraz zarządzanie działaniami marketingowymi. Były koszykarz i pasjonat sportu, który swoją wiedzę i zdobyte na parkiecie doświadczenie przekuwa w realizowane na bieżąco sukcesy grupy kapitałowej Praise Group. 

Filip Zając

Koordynator Fizjoterapii

Osoba zarządzająca częścią fizjoterapii w Centrum Medycznym Sports Medic. Doświadczenie zawodowe zdobywał w prywatnym gabinecie fizjoterapii oraz w klubie sportowym Gwardia Wrocław z którym współpracuje nadal.

W SportsMedic odpowiedzialny jest za sprawne funkcjonowanie części fizjoterapii co pozwala pacjentom na szybki powrót do sprawności.

Patrycja Marszałek Sports Medic

Patrycja Marszałek

Menedżer placówek Sports Medic

Absolwentka Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu na Wydziale Nauk o Zdrowiu – Kierunek Zdrowie Publiczne. Związana z ochroną zdrowia od 2012 r., swoje doświadczenie zawodowe zdobywała zarówno w prywatnych jak i państwowych placówkach medycznych m.in. Dolnośląski Szpital Specjalistyczny im. T. Marciniaka we Wrocławiu.

W SportsMedic zajmuje się kompleksowym zarządzaniem rejestracją, przeprowadza rekrutację oraz szkolenie
nowych pracowników, opracowuje i wdraża efektywny model sprawnie i rzetelnie działającej rejestracji.
Ponadto do jej obowiązków należy kompleksowa opieka nad pacjentami kierowanymi na zabiegi operacyjne w
Naszej placówce SportsMedic Clinic oraz ścisła współpraca z personelem medycznym.

Sebastian Młyńczak

Dyrektor placówek Sports Medic

Dyrektor zarządzający Centrum Medycznym SportsMedic Sp. z o.o.. Z zarządzaniem w ochronie zdrowia związany od 2008 roku, doświadczenie zawodowe zdobywał w największych placówkach zdrowotnych na dolnym śląsku, m.in: Uniwersytecki Szpital Kliniczny im. Jana Mikulicza- Radeckiego, Milickie Centrum Medyczne, Wrocławskie Centrum Zdrowia.

W SportsMedic odpowiedzialny za sprawne funkcjonowanie i budowanie wizerunku placówki oraz wyznaczanie nowych kierunków rozwoju Centrum. Ponadto do jego obowiązków należy pozyskiwanie i rozbudowa struktury kadry oraz budowanie relacji biznesowych i partnerskich w zakresie współpracy z innymi podmiotami.

Kajetan Maćkowiak

Właściciel

Kajetan Maćkowiak to właściciel Sports Medic, który posiada wieloletnie doświadczenie w rozwijaniu branży startupowej we Wrocławiu.

Doświadczenie zawodowe pozwala mu na efektywne rozwijanie biznesu oraz zarządzanie działaniami marketingowymi. Były koszykarz i pasjonat sportu, który swoją wiedzę i zdobyte na parkiecie doświadczenie przekuwa w realizowane na bieżąco sukcesy grupy kapitałowej Praise Group.